Pałac w Starościnie
Przy szosie łączącej dwie siedziby podnamysłowskich gmin – Domaszowice i Świerczów, znajduje się wieś Starościn. Pierwsze wzmianki o osadzie Stareczendorff pochodzą z 1353 r., zaś w roku 1497 pojawił się w źródłach jej pierwszy znany właściciel, Henryk Mikołaj Jankwitz.
Był on rezydującym na zamku w Namysłowie starostą wrocławskim, a co za tym idzie również namiestnikiem króla Czech i Węgier Władysława Jagiellończyka. Po śmierci Jankwitza Stareczendorff trafiał w posiadanie możnych rodów Stwolińskich, Dreske, wreszcie Saurma von Jeltsch, w których rękach znajdował się w latach 1604-1945.
Od wieży mieszkalnej do klasycystycznego pałacu
Do dnia dzisiejszego zachowała się rezydencja dawnych właścicieli Starościna. Początkowo była to średniowieczna wieża mieszkalna, która z czasem zmieniła się w nowożytny dworek. Obecną formę przybrała ona na przełomie wieków XVIII i XIX. Wówczas barokowy dworek szlachecki przebudowano na okazały, klasycystyczny pałac, na planie zbliżonym kształtem do litery U.
Starościński majątek rodu Saurma von Jeltsch nie składał się tylko z tej jednej miejscowości. Aż po 1945 r. w skład klucza ziemskiego wchodziły: Starościn (Sterzendorf), Siemysłów (Steinersdorf), Pieczyska (Ofen), Osiek (Freischlag) oraz Wielka (Johannsdorf), a także Mała Kolonia (Friedrichsberg). Od 1874 r. wsie te stanowiły Urząd Rejonowy Starościn, powstały w wyniku przeprowadzonej wówczas reformy administracyjnej.
Wojenne i powojenne losy rezydencji
W 1944 r. w pałacu znalazły schronienie zbiory bibliotek wrocławskich uczelni: Wyższej Szkoły Technicznej oraz Uniwersytetu. Urządził je w Starościnie niemiecki Dolnośląski Konserwator Zabytków Günther Grundmann (1892-1976). Po zakończeniu wojny zbiory zostały odnalezione, a następnie zabezpieczone i umieszczone w znajdującej się w latach 1946-49 na namysłowskim zamku Składnicy Muzealnej Ministerstwa Kultury i Sztuki.
W latach 1955-59 w pałacu działał Urząd Stanu Cywilnego, a następnie Technikum Leśne, Zasadnicza Szkoła Leśna, Dom Dziecka, Dom Wczasów Dziecięcych, Chorągwiana Szkoła Instruktorska oraz Ośrodek Młodzieży Pałac. Obecnie budynek stanowi własność prywatną firmy Zarmen z Chorzowa.
Starościn na kartach powieści
Niewiele osób wie, że w Starościnie toczy się część akcji Trylogii Husyckiej Andrzeja Sapkowskiego. Występujący w treści powieści Sterzendorf – siedziba rodu Stercza, pałającego nienawiścią do głównego bohatera trylogii, to właśnie nasz podnamysłowski Starościn. Warto więc pamiętać o tym, że nasza „Mała Ojczyzna” potrafi trafiać na karty dzień klasyków polskiej literatury.
Oprócz pałacu, w Starościnie znajdują się jeszcze trzy inne zabytkowe obiekty. Są to: XIX-wieczna oficyna pałacowa, park dworski z początku XIX wieku, a także kapliczka przydrożna z I połowy XIX wieku.
Literatura: 1. K. Degen, W. Bleyl, V. Werbik, F. Focke, Die Bau und Kunstdenkmäler des Kreises Namslau, Breslau 1939; 2. Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII, Województwo opolskie (red. T. Chrzanowski, M. Kornecki), zeszyt 7 (Powiat namysłowski), Warszawa 1965; 3. D. Dąbrowski, Starościn, [w:] https://www.palaceslaska.pl/index.php/wojewodztwo-opolskie/powiat-namyslowski/1413-staroscin2, [dostęp: 29 X 2026 r]; 4. T. Bezwerchny, Ł. Gienieczko, Gmina Świerczów, Świerczów 2012.
