Wędrując śladami cmentarzy #3
Z okresem napoleońskim związana jest również legenda Piaskowego Wzgórza, zwanego w lokalnej historiografii Francuską Górą. Okolice namysłowskiego szpitala i wspomnianej już kaplicy św. Trójcy to miejsce, w którym jesienią 1813 r. grzebano zmarłych w trakcie epidemii tyfusu jeńców z armii Napoleona, a także mieszkańców miasta, którzy padli ofiarą zarazy. Łącznie spocząć miało tam ponad 1400 osób.
Nieopodal kirkutu znajdował się kolejny cmentarz. Służył on załodze namysłowskiego garnizonu wojskowego, a także ludności wsi Bemowskie. Włączona została ona do Namysłowa w roku 1936 (rejon ulic 1 Maja i Kalinowej). Cmentarz ten położony był w miejscu, zajmowanym obecnie przez firmę Metalprodukt (ulica Łączańska).
W roku 1907 zapadła decyzja o zamknięciu cmentarza na Polskim Przedmieściu i utworzeniu nowej miejskiej nekropolii. Na jej lokalizację wybrano południową część Namysłowa, Przedmieście Ogrodowe (obecnie ulica Jana Pawła II). Już wkrótce pojawiła się w tym miejscu neogotycka kaplica pogrzebowa pw. Wszystkich Świętych. Wśród zachowanych po dziś dzień zabytkowych nagrobków wymienić można miejsca spoczynku następujących osób: piekarza Louisa Kühne (1840-1910), księdza Antona Reimanna (1838-1914) – proboszcza parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w latach 1888-1914, a także sklepikarza Juliusa Wzionteck. Wiosną 1945 r. ten czynny po dziś dzień cmentarz zaczął służyć nowym mieszkańcom miasta, przybywającym ze wszystkich zakątków II Rzeczypospolitej.
Cmentarza na Polskim Przedmieściu nie zlikwidowano jednak od razu. Do roku 1945 był miejscem, w którym namysłowianie wciąż odwiedzali spoczywających na nim bliskich. Zmianę przyniosła dopiero wymiana ludności, w konsekwencji czego w latach 50. rozebrano nagrobki i urządzono w tym miejscu park. Jego dawne przeznaczenie ujawnia się podczas wszelkich prac budowlanych, gdy odnajdywane są w „tajemniczy sposób” ludzkie szczątki. Likwidując cmentarze nie przeprowadzano bowiem ekshumacji zmarłych.
Rok 1945 przyniósł również pojawienie się na terenie gminy Namysłów cmentarzy wojennych. Zmarli żołnierze radzieccy trafiali na własne cmentarze, w Namysłowie zlokalizowane przy ulicach Oławskiej i Braterskiej. Ten drugi przetrwał dłużej, w roku 1951 planowano nawet jego rozbudowę. Ostatecznie, kilkanaście lat po zakończeniu II wojny światowej szczątki ekshumowano i przeniesiono na istniejącą po dziś dzień wojenną nekropolię w Kluczborku. Wspomnieć w tym miejscu warto, że jeszcze stosunkowo niedawno na cmentarzu przy ulicy Jana Pawła II znajdowała się zbiorowa mogiła kilkuset żołnierzy niemieckich. Polegli oni 22 stycznia 1945 r. w bitwie, która stoczona została pod Smarchowicami Śląskimi.
Rosnąca wobec budowy nowych osiedli mieszkaniowych ludność Namysłowa i jednoczesne ograniczone możliwości pochówkowe cmentarza przy ulicy Jana Pawła II zmusiły władze miejskie do utworzenia drugiej miejskiej nekropolii. Urządzono ją w zachodniej części Namysłowa, przy ulicy Oławskiej, a jej początki datować należy na okolice roku 1965.
Jak widzimy, opowiadając o namysłowskich cmentarzach wspomnieć należy nie tylko o tych, które odwiedzamy na co dzień. Pamiętać należy również o nekropoliach nieczynnych, zapomnianych, jak i tych, które służyły mieszkańcom ziemi namysłowskiej przed wieloma wiekami.
Autor fotografii nagłówkowej: Tomasz Kin.
