Kościół Narodzenia NMP i św. Marcina w Strzelcach
Najstarszą budowlą zachowaną na obszarze gminy Domaszowice jest noszący podwójne wezwanie kościół Narodzenia NMP i św. Marcina w Strzelcach. O jego istnieniu dowiadujemy się z dokumentu, wystawionego w Bukowie Śląskiej 26 lutego 1326 r. Jednym ze wspomnianych świadków był wówczas proboszcz Henryk von Strelecz.
Funkcja sakralna i obronna
Kościół Narodzenia NMP (czyli Najświętszej Maryi Panny) i św. Marcina w Strzelcach (do 1945 r. Strehlitz) jest typowym reprezentantem stosowanego w średniowieczu połączenia obiektu sakralnego z budowlą warowną. Znajduje się w centrum tej dużej, ulokowanej w charakterystycznym łuku wsi, niedaleko wjazdu od strony Rychnowa (do 1945 r. Reichen).Pierwsze lata XIV w. były niespokojnym okresem w dziejach Ziemi Namysłowskiej, stąd uznano, że mieszkańcom Strzelec niezbędny jest obiekt w którym mogliby się schronić w razie zagrożenia.
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-109-1024x791.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-109-1024x791.jpg)
Strzelce jako osada służebna
Strzelczanie byli ludźmi cennymi dla książąt władających okręgiem namysłowskim z racji tego, że miejscowość jaką zamieszkiwali była osadą służebną. Zamieszkiwali tu bowiem potrzebni każdemu władcy profesjonaliści – zawodowi myśliwi świetnie posługujący się łukami. Niedaleki Gręboszów (do 1945 r. Grambschütz) słynął z obfitujących w zwierzynę terenów łowieckich, gdzie strzelcy doskonalili swoje umiejętności, a także popisywali się nimi przed księciem i okolicznymi możnowładcami. Przez długie lata we wsi mieściła się również strażnica, nadzorująca sprawne funkcjonowanie handlu na Trakcie Krakowskim, biegnącym przez Bukowę Śląską (do 1945 r. Buchelsdorf) i Rychnów.
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-113-1024x647.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-113-1024x647.jpg)
Dzieje strzeleckiej świątyni
W XIV stuleciu powstało murowane prezbiterium, a w kolejnym wieku dobudowano do niego nawę. Wieżę w zachodniej części kościoła postawiono na przełomie XIV i XV wieku, a z końca XV stulecia pochodzi sklepienie. Ściany świątyni wykonano z cegły, jedynie tworząc podmurówkę skorzystano z kamieni polnych. Przez pewien czas (z pewnością w latach 1619-1654) świątynia należała do protestantów. Z tego okresu pochodzi mieszcząca kruchtę przybudówka przy zakrystii. Widok kościoła z wieżą odnajdujemy w zbiorze XVIII-wiecznych rycin autorstwa Friedricha Bernharda Wernera (1690-1776). Rycina przedstawiająca kościół Narodzenia NMP i św. Marcina, porównana ze współczesnym wyglądem obiektu, zadziwia swoją dokładnością i tym, że w przeciągu trzech wieków kościół praktycznie nic się nie zmienił. Jedyna wątpliwość to wygląd ścian zewnętrznych. Być może Werner przedstawił wizerunek świątyni w momencie, w którym jej elewacje były pokryte tynkiem.
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/strzelce-663.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/strzelce-663.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/Skan-BPorzucek-Die-Bau-und-Kunstdenkmaler-353-893x1024.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/Skan-BPorzucek-Die-Bau-und-Kunstdenkmaler-353-893x1024.jpg)
Archiwalne wizerunki strzeleckiego kościoła. Po lewej XVIII-wieczna rycina Friedricha Bernharda Wernera, po prawej fotografia, wykonana około 1937 r. przez zatrudnioną w urzędzie konserwatorskim Marianne Kirchner.
Ofiara wojsk radzieckich
Na przykościelnym cmentarzu znajduje się nagrobek strzeleckiego proboszcza Karola Ludwiga (1902-1945), zamordowanego 24 stycznia 1945 r. przez żołnierzy Armii Czerwonej wraz z dwoma swoimi parafianami pod absurdalnym zarzutem szpiegostwa. Na tym przypadku widzimy czym groziło nie zastosowanie się do polecenia ewakuacji ludności cywilnej powiatu namysłowskiego, ogłoszonego popołudniem 19 stycznia 1945 r.
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/pfr_ludwig1.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/pfr_ludwig1.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/Cmentarz_przykoscielny_2129053_Fotopolska-Eu-3-532x1024.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/Cmentarz_przykoscielny_2129053_Fotopolska-Eu-3-532x1024.jpg)
Teraźniejszość
Obecnie kościół Narodzenia NMP i św. Marcina w Strzelcach również stanowi centrum parafii kościoła rzymskokatolickiego. W jej skład wchodzi również Gręboszów, w którym znajduje się filialny kościół św. Katarzyny. Proboszczem parafii jest od 2017 r. ks. Krzysztof Odzimek.
Chcąc zobaczyć wnętrze tej zabytkowej świątyni, najprościej uczynić to uczestnicząc w wydarzeniach religijnych. Niedzielne msze święte odprawiane są w Strzelcach o godzinach 8:00, 12:00 oraz 17:00 (zimą) lub 18:00 (latem). W dni powszednie (za wyjątkiem czwartku) nabożeństwa rozpoczynają się o godzinie 16:00 (zimą) lub 17:00 (latem).
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/03.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/03.jpg)
Źródła ilustracji: Archiwum Cyfrowe TPNiZN, Zasoby stowarzyszenia Namslauer Heimatfreunde oraz portalu Fotopolska
Autor fotografii: Roman Szołdra
Literatura: 1. T. Nowak, Nazwy miejscowe Ziemi Namysłowskiej, [w:] http://www.buszowanie.republika.pl, [dostęp: 9 V 2023 r.]; 2. M. Goliński, E. Kościk, J. Kęsik, Namysłów. Z dziejów miasta i okolic, Namysłów 2006.
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-127.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-127.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-132.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-132.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-110.jpg)
![](https://namyslow.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/zabytki-opolszczyzny-fotografia-namyslow-110.jpg)