Władcy Namysłowa – monarchowie, którzy władali naszym miastem

Namysłów to miasto o bogatej, sięgającej już niemal 800 lat historii. Na przestrzeni swoich dziejów stanowił własność wielu monarchów – cesarzy, królów i książąt, będących przedstawicielami rozmaitych dynastii. Która z nich panowała nad naszym miastem najdłużej? Sprawdźmy!

236 lat – Habsburgowie (1437-1457 oraz 1526-1742)

Po raz pierwszy władzę nad Koroną Królestwa Czech dynastia Habsburgów objęła w roku 1437, kiedy to królem został Albrecht, zięć cesarza Zygmunta Luksemburskiego. Po jego krótkim panowaniu i przedwczesnej śmierci syna Albrechta – Władysława Pogrobowca, tron przeszedł w ręce innych rodów panujących. 

Jesienią 1526 r. królem Czech, a co za tym idzie również panem Namysłowa, został Ferdynand I. Ten panujący do tej pory nad ziemiami znajdującymi się na obszarze współczesnej Austrii władca odziedziczył trony Czech i Węgier na mocy zawartego w 1515 r. porozumienia pomiędzy Habsburgami i Jagiellonami. Żoną Ferdynanda była bowiem Anna Jagiellonka, siostra panującego w Pradze i Budzie króla Ludwika. Po bezpotomnej śmierci tego ostatniego i elekcji Ferdynanda dokonanej przez czeską szlachtę tron czeski przeszedł na przeszło 200 lat w ręce Habsburgów, już wówczas poczynających pełnić w Europie rolę dominującą.

176 lat – Hohenzollernowie (1742-1918)

Kres ostateczny panowania Habsburgów na znacznym obszarze Śląska (poza jego fragmentami po dziś dzień znajdującymi się w granicach Czech) przyniosła stoczona w latach 1740-1742 I wojna śląska, podczas której zmierzyli się oni z Prusami, rządzonymi od niedawna przez Fryderyka II Wielkiego. Sam Namysłów zdobyty został przez wojska pruskie już 8 lutego 1741 r., kiedy to skapitulowała załoga zamku. Oficjalnie w granicach monarchii Hohenzollernów nasze miasto znalazło się jednak niemal 1,5 roku później – 28 lipca 1742 r., kiedy to zawarty został w Berlinie traktat pokojowy kończący pierwszą z trzech prusko-austriackich wojen o Śląsk.

136 lat – Piastowie (1233-1359)

Panowanie rodzimej dynastii piastowskiej nad Namysłowem określić możemy dla okresu zaledwie 126 lat. Dlaczego? Nie wiemy bowiem, kiedy dokładnie założone zostało nasze miasto lub poprzedzająca je przedlokacyjna miejscowość. Pierwsza historycznie pewna wzmianka o osadzie zwanej „Namizlow” pochodzi z 19 czerwca 1233 r. W tym czasie władcą obszarów obejmujących również naszą „Małą Ojczyznę” był książę Henryk I Brodaty, twórca Monarchii Henryków Śląskich. Jego potomkowie z różnych gałęzi dynastii piastowskiej, na Śląsku rozrodzonej do form karykaturalnych. Do roku 1359, kiedy Ludwik I brzeski i Wacław I legnicki sprzedali okręg namysłowski cesarzowi Karolowi IV Luksemburskiemu, przynależał on do księstw: wrocławskiego, legnickiego, głogowskiego, oleśnickiego i brzeskiego. W latach 1312/13-1323 funkcjonowało nawet niezależne Księstwo Namysłowskie, rządzone przez Konrada I z linii oleśnickiej. Z kolei po roku 1341 przez pewien okres czasu Namysłów stanowił zastaw króla polskiego Kazimierza III Wielkiego.

78 lat – Luksemburgowie (1359-1437)

Cesarz Karol IV Luksemburski zakupił okręg Namysłowski w roku 1359 od książąt piastowskich. Już od roku 1327 teren ten stanowił lenno kolejnych czeskich monarchów, w związku z hołdem złożonym przez Bolesława III Rozrzutnego ojcu Karola – Janowi. Po śmierci Karola IV, władcy wielce zasłużonego dla rozwoju naszego miasta i niesłusznie pozbawionego do tej pory jakiejkolwiek formy upamiętnienia, królami Czech oraz władcami Namysłowa byli jego dwaj synowie – Wacław IV i Zygmunt. Po śmierci tego ostatniego tron objął wspomniany już powyżej zięć, Albrecht Habsburg, żonaty z córką Zygmunta – Elżbietą. W latach 1439-1442 była ona regentką w imieniu swojego syna Władysława.

36 lat – Jagiellonowie (1490-1526)

W poczcie władców Namysłowa znajdziemy również dwóch monarchów, będących przedstawicielami wywodzącej się z Litwy dynastii Jagiellonów. W 1490 r. władzę nad Śląskiem przejął panujący w Czechach od 1471 r. Władysław, syn Kazimierza IV Jagiellończyka. W 1516 r. jego następcą został 10-letni syn Ludwik, przez pierwsze lata panowania pozostający pod opieką stryja, Zygmunta I Starego. Śmierć Ludwika pod Mohaczem, w bitwie stoczonej przeciwko armii sułtana Sulejmana Wspaniałego, zakończyła panowanie dynastii Jagiellonów w królestwach Czech i Węgier, a co za tym idzie również w Namysłowie.

33 lata – inne dynastie (1457-1490)

Przez okres 33 lat, przypadający na niespokojny w Królestwie Czech wiek XV, władzę nad Namysłowem sprawowało dwóch monarchów nie wywodzących się za wspomnianych powyżej rodów. Pierwszym z nich był Jerzy z Podiebradów, czeski szlachcic i zwolennik husytyzmu, wyniesiony na tron po śmierci króla Władysława Pogrobowca. W 1469 r. władzę nad prowincją przejął król Węgier Maciej Hunyady, znany bardziej jako Maciej Korwin. Po śmierci Podiebrada, równolegle z Władysławem Jagiellończykiem sprawował on urząd króla Czech, ograniczony jednak „tylko” do obszaru Śląska, Moraw i Łużyc. W Czechach właściwych panował Władysław, który po śmierci Korwina przejął władzę również w pozostałych krajach korony czeskiej.

Artykuł ukazał się również w 117 numerze Gazety Namysłowskiej z 31 lipca 2025 r.